LUẬN VĂN PHẬT GIÁO

  1. DẪN NHẬP

Xã hội sẽ như thế nào khi con người xa rời nối sống lành mạnh? Con người sẽ ra sao khi mà cuộc sống của họ không đặt ra cho mình một cuộc sống hướng thượng với một lối sống chuẩn mực? Một xã hội với quá nhiều con người không biết sống trong đạo đức và sa đọa trong dục vọng thì xã hội ấy không còn là một xã hội văn minh, không phải là một môi trường tốt và con người không biết đặt cho mình một cuộc sống hướng thượng, chuẩn mực thì chắc chắn con người ấy sẽ là những phần tử xấu nhất của xã hội và cũng chính là nguyên nhân làm cho đạo đức xã hội bi suy đồi, họ chính là những phần tử ung nhọt phá vỡ bề mặt bình yên của xã hội.

Làm thế nào để cuộc sống con người và xã hội con người trở thành lành mạnh, thánh thiện? Làm thế nào để con người sống trong chuẩn mực của đạo đức của một lối sống Thánh nhân? Đó là vấn đề trăn trở của tất cả mọi người khi mà họ cùng sống trong một xã hội, trong một cộng đồng chung. Thế nhưng để giải quyết được vấn đề đó và tìm ra một con đường đúng đắn, một lối sống lành mạnh, chuẩn mực vẫn còn là một bài toán khó cho nhân loại khi đi tìm chân lý và hạnh phúc an lạc cho chính mình. Và trong chúng ta những con người phàm phu chưa ai tìm ra được chân lí sống tuyệt đối cho chính mình.

Song có một bậc vĩ nhân toàn giác vượt phàm thoát tục đã tìm ra chân lí sống, một cuộc sống lành mạnh chuẩn mực cho con người bằng sự thực tu, thực chứng, bằng trí tuệ vô ngại của một bậc Đại sư mà bất cứ ai trong chúng ta bất luận là xuất gia, tại gia, man ri, mọi rợ, già, trẻ, trai gái… chỉ cần thực hành lối sống ấy chắc chắn cuộc sống của chúng ta sẽ thật sự an lạc, hạnh phúc nơi thân, tâm nhất định xây dựng lên một xã hội văn minh, thái bình, thịnh trị và xây dựng lên cuộc sống an lạc ngay chính cõi Ta Bà này.

Chính vì những lợi ích trên nên được sự hướng dẫn tỉ mỉ, tận tình của giáo thọ sư với một mong muốn chung cùng nhân loại góp tay xây dựng một phần nhỏ bé cho cuộc sống lành mạnh, chuẩn mực nên ngươi viết mạo muội chọn đề tài:

Lối sống lành mạnh và chuẩn mực cho con người qua Kinh Giáo Thọ Ca Thi La Việt

Làm bài tiểu luận học kì V khóa IX của bản thân, trong bài tiểu luận người viết dựa trên những gì đã được giáo thọ sư giảng dạy trên lớp học và kết hợp với kiến thức hạn hẹp của bản thân mặc dù đã cố gắng hết sức để hoàn thành tiểu luận nhưng không sao tránh khỏi những thiếu xót trong khi trình bày và viết bài, kính mong quý giáo thọ sư thùy từ chỉ dạy cho bài tiểu luận được hoàn thiện hơn.

 

 

  1. NỘI DUNG
  2. Đoạn trừ bốn nghiệp phiền não

Phiền não được coi như một loại giặc làm phá vỡ cuộc sống an lạc, chuẩn mực của con người, nó làm cho con người mê muội, lẩn quẩn trong ác nghiệp vay trả không thôi vì vậy muốn có một cuộc sống thánh thiện, một cuộc sống bình yên, thoát khỏi sự trả vay trong cuộc đời thì con người phải biết tránh xa bốn nghiệp phiền não của thân bao gồm:

1.1.         Không sát sinh

Ham sống sợ chết” là điều chúng sinh ai cũng sợ, không phải chỉ loài người mà tất cả những loài hữu tình có mạng sống đều ham sống và muốn sống, không có ai muốn bị tước đoạt quyền sống và mạng sống, thế nhưng cuộc sống thì luôn có những tranh chấp, cá lớn ăn thịt cá bé, những sự hà hiếp luôn xảy ra nên không sao tránh khỏi sự chém giết bởi lòng tham của con người khiến xã hội xô bồ, nhiễm ô, không khí tanh hôi mùi máu lạnh và thực tế ấy đã được chứng minh qua các cuộc chiến tranh đẫm máu trên thế giới khiến bao mái ấm gia đình bị tan nát, ly tán kẻ còn người mất, oán thù ngập trời, vay trả không dứt làm cuộc sống con người không còn lành mạnh, chuẩn mực.

Vì vậy một trong những phương pháp đưa con người đến với cuộc sống an lạc chính là tránh xa sự sát sinh hại vật vì khi mình không sát sinh, không bảo người sát sinh, không vui mừng khi thấy người khác sát sinh là lúc chúng ta đang nuôi lớn tâm từ bi, lòng nhân ái, xây dựng một cuộc sống an lạc cho mình, cho người cũng có nghĩa là đang xây dựng một cuộc sống lành mạnh và chuẩn mực hay nói một cách chính xác hơn là ta đang xây dựng một nguyên lí sống trên nền tảng của đạo đức và tinh thần nhân ái, khi ta biết yêu thương, biết quý trọng sự sống của muôn loài thì muôn loài sẽ yêu quý ta, khi ta tôn trọng sự sống của muôn loài thì muôn loài sẽ tôn trọng sự sống của ta. Vì vậy không sát sinh là một trong những tiêu chuẩn để có cuộc sống chuẩn mực và lành mạnh.

Xét trên mặt nguyên lí đạo đức sát sinh chính là điều căn bản làm con người có thể giết những động vật lớn mà không gớm tay ngay cả khi giết chính đồng loại của mình nên xã hội đã có biết bao án mạng xảy ra làm nền đạo đức phải báo động và hiển nhiên những kẻ gây ra án mạng phải chịu quy luật nhân quả, hiện tại chịu hình phạt của pháp luật, nhẹ thì chung thân, nặng thì tử hình, thân hoại mạng chung phải đền sự trả vay trong luân hồi sinh tử muôn kiếp và cũng khó được làm lại thân người.

Vì vậy: một con người chỉ có thể sống lành mạnh, chuẩn mực khi và chỉ khi con người đó ý thức được những khổ đau do sự sát hại gây ra, học theo hạnh đại bi để bảo vệ sự sống của mọi người và mọi loài, nguyện không giết hại sinh mạng, không tán thành sự giết chóc và không để kẻ khác giết hại, dù là trong tâm tưởng hay trong cách sống hằng ngày. Tuy nhiên con người đó phải học nhìn mọi loài bằng con mắt biết xót thương để nuôi dưỡng chất liệu từ bi và để chuyển hóa chất liệu bạo động và hận thù trong con người của mình. Thế giới hiện tại đầy dẫy bạo động và hận thù do phần lớn khổ đau phát xuất từ những chất liệu ấy. Mỗi ngày trong khi đi, đứng, nằm, ngồi, làm việc, tiếp xử, ăn uống, người đó phải thấy được nỗi khổ đau và sợ hãi của mọi loài và nhận thấy bảo vệ sự sống là phận sự đầu của một người có lý tưởng Bồ Tát. Khi con người làm được như vậy nghĩa là con người ấy đã có một lối sống lành mạnh, chuẩn mực và nhất định con người ấy sẽ xây dựng nên một xã hội như vậy bởi chính những bàn tay, khối óc của trái tim từ bi và trí tuệ nên điều tất yếu đầu tiên để có lối sống chuẩn mực và lành mạnh đức Phật dạy con người phải lấy hành vi và tâm lí đạo đức để làm tiêu chuẩn chung chính là không sát sinh, một trong bốn nghiệp phiền não mà con người cần phải diệt trừ ngõ hầu xây dựng Thánh cách của bản thân.

1.2.         Không trộm cắp

Xã hội sẽ nhiễu nhương khi có quá nhiều trộm cắp, mọi cánh cửa nhà sẽ không có cơ hội mở nhiều khi kẻ trộm ở xung quanh và luôn rình rập, người có của sẽ không yên tâm khi chứa của trong nhà và kẻ có tâm tham lam sẽ muốn chiếm đoạt của cải của người khác cũng không an lòng khi chưa lấy được tiền của, đồ vật của người, pháp luật sẽ không giảm được các điều trong bộ luật hình sự khi có quá nhiều kẻ trộm, nhà giam, trại hồi phục nhân phẩm sẽ không bao giờ đóng được dù chỉ một giây khi con người ta chỉ chờ cơ hội để lấy của nhau.

Một xã hội như vậy thì đâu còn là xã hội lành mạnh, con người với tâm chiếm đoạt của người khác thì làm sao có được cuộc sống bình an? Làm sao thành con người mẫu mực với lối sống chuẩn mực? nên một con người muốn có một lối sống lành mạnh, chuẩn mực và muốn cho xã hội phồn vinh, gia đình hạnh phúc thì phải biết : Ý thức được những khổ đau do lường gạt, trộm cướp và bất công xã hội gây ra, học theo hạnh đại từ để đem niềm vui sống và an lạc cho mọi người, mọi loài, chia xẻ thì giờ và năng lực của con với những kẻ thiếu thốn, không lấy làm của riêng bất cứ một tài vật nào của thường trú hoặc của bất cứ ai, tôn trọng quyền tư hữu của kẻ khác và cũng nguyện ngăn ngừa kẻ khác không cho họ tích trữ và làm giầu một cách bất lương trên sự đau khổ của con người và của muôn loại.

Thực hiện được điều này con người sẽ nuôi dưỡng chất liệu công bằng và liêm khiết trong lòng mình. Cái đẹp được xuất hiện và nhận thấy trong nếp sống giản dị, ít ham muốn, ít tiêu thụ, khi giản dị con người sẽ có nhiều thì giờ và năng lượng hơn để có thể cứu giúp và đem lại niềm vui cho kẻ khác. Cũng chính là tạo một cuộc sống với phẩm chất đạo đức tốt đẹp cho chính mình và xây dựng một xã hội với một nền trị an yên bình không trộm cướp, đây chính là một trong những phẩm chất đạo đức tốt đẹp mà mỗi con người muốn xây dựng phẩm chất cho mình cần phải thực hiện và phát huy nhằm chung tay xây dựng một cuộc sống và một xã hội công bằng văn minh, xây dựng con người kiểu mẫu có đạo đức và biết tôn trọng mình cũng như người khác.

1.3.         Không Dâm Dục

Dâm dục là nguồn gốc của sinh tử, là bánh xe khiến con người trôi năn trong vòng lẩn quẩn tái sinh, dâm dục chính là giềng mối đưa đến họa hại của gia đình tan nát, khiến tòa án phải đau đầu nhức óc giải quyết những vụ kiện tụng, chém giết hay tạt a xít cũng chỉ vì sự dâm dục và những luồng tình cảm ngoài vợ chồng, làm con người mất đi lí trí, mù quáng, mất đi đạo đức không ngoài dâm dục, làm sao một kẻ phàm phu đầy dẫy dâm dục lại trở thành Thánh nhân được khi mà con người ấy không biết xây dựng nhân cách sống, không biết tạo ra một nếp sống lành mạnh và chuẩn mực? thế nên trong kinh Ca Thi La Việt đức Phật khuyên phải từ bỏ dâm dục vì khi từ bỏ được dâm dục con người sẽ ý thức được lý tưởng chuẩn mực của mình và lí tưởng chuẩn mực ấy chỉ có thể thực hiện được với sự cắt bỏ hoàn toàn những ràng buộc đối với ái dục, nguyện giữ mình thật tinh khiết của người vợ hay người chồng để tự bảo vệ nếp sống gia đình và hết lòng bảo vệ tiết hạnh của kẻ khác, biết hành động dâm dục sẽ làm tan vỡ hạnh phúc gia đình, phá vỡ bề mặt và nguyên lí một vợ, một chồng của xã hội, làm hại đến cuộc đời của kẻ khác và không cho con người thực hiện được lý tưởng cứu giúp người khác bởi biết trân quý lý tưởng và vì thương yêu mọi người mà mình không nỡ phá hoại lý tưởng của mình và quyết tâm bảo vệ tiết hạnh của những người khác hiển nhiên con người đó sẽ có một lối sống lành mạnh và chuẩn mực.

1.4.         Không nói láo

Con người sinh ra có ai chưa từng nói láo trên một lần? thế nhưng cũng có những lời nói láo làm lợi mình, lợi người, gia đình yên ấm thế nhưng cũng có những lời nói láo làm hại người, hại vật, gia đình tan nát, thế giới nổi binh đao, làm con người với con người trở thành thù hận vì vậy: dù lời nói láo có làm lợi ích cho người hay làm hại người thì chúng ta cũng không nên nói, mà chúng ta hãy tôn trọng sự thật, cho dù là nói láo có ích thì huân tập lâu cũng sẽ có ngày chúng ta nói láo làm hại người, hại vật dẫn đến hậu quả khôn lường cho mình, cho người và hậu họa cho toàn xã hội.

Một con người sống quen với lời nói chót lưỡi, đầu môi, quen với lời nói láo hiển nhiên con người đó sẽ mất niềm tin ở mọi người bởi “một lần mất tín vạn lần mất tin”. Đức tin ở mỗi con người rất quan trọng, đức tin chính là thang điểm chuẩn để đánh giá đạo đức, lời nói, hành vi ngôn ngữ của mỗi con người, có đức tin là có tất cả cho nên một con người nói láo là con người ấy đang bán rẻ và cho không chính nhân phẩm của mình, đang đánh mất đi danh dự ngôn ngữ của chính mình, đánh mất quyền được người khác tin của bản thân và trở thành mối nghi kị của xã hội, nói láo khiến tâm bất an làm cuộc sống trở thành sợ hãi  nên  một trong những tiêu chuẩn để đánh giá một con người có lối sống lành mạnh và chuẩn mực hay không thì điều không thể thiếu đó chính là sự tin tưởng mà mọi người dành cho con người ấy và quan trọng là con người đó phải: Ý thức được những khổ đau do lời nói thiếu chánh niệm gây ra, học theo các hạnh chánh ngữ và lắng nghe để có thể dâng tặng niềm vui cho người làm vơi bớt khổ đau của người. Biết rằng lời nói có thể đem lại hạnh phúc hoặc khổ đau cho người, nguyện chỉ nói những lời có thể tạo thêm niềm tự tin, an vui, hy vọng, những lời chân thật có giá trị xây dựng hiểu biết và hòa giải, không nói những điều sai với sự thật, những lời gây chia rẽ và căm thù, không loan truyền những tin mà không biết chắc là có thật, không phê bình và lên án những điều không biết rõ, nguyện thực tập lắng nghe với tâm từ bi, để có thể hiểu được những khổ đau và khó khăn của kẻ khác làm vơi đi những khổ đau của nhân loại, không nói những điều có thể tạo nên sự bất hòa trong trong xã hội, những điều có thể gây nên chia rẽ và làm tan vỡ gia đình và cuộc sống của bất cứ ai. Không nói láo nghĩa là con người đã và đang thực hiện được những phép khẩu hòa vô tránh, kiến hòa đồng giải và ý hòa đồng duyệt, ba trong sáu phép lục hòa, nuôi dưỡng được từ và bi hiến tặng cho người chung quanh được rất nhiều hạnh phúc.

Từ những điều thiết yếu trên nên đưc Phật dạy:

Này Gia chủ tử, đối với vị Thánh đệ tử, bốn nghiệp phiền não được diệt trừ, không làm ác nghiệp theo bốn lý do, không theo sáu nguyên nhân để phung phí tài sản. Vị này, nhờ từ bỏ mười bốn ác pháp, trở thành vị che chở sáu phương; vị này đã thực hành để chiến thắng hai đời, vị này đã chiến thắng đời này và đời sau. Sau khi thân hoại mạng chung, vị này sanh ở thiện thú, Thiên giới.

 

Thế nào là bốn nghiệp phiền não đã được diệt trừ? Này Gia chủ tử, đó là nghiệp phiền não sát sanh, nghiệp phiền não trộm cắp, nghiệp phiền não tà dâm, nghiệp phiền não nói láo. Bốn nghiệp phiền não này đã được trừ diệt”[1]

Qua đó cho thấy khi bốn nghiệp phiền não được diệt trừ trong cuộc sống hiện tại con người được hưởng một lối sống lành mạnh, chuẩn mực, khi mạng chung được sinh nơi thiện thú nhờ công đức đã vun trồng từ trước. Bất cứ ai trong chúng ta tin và thực hành đúng những gì đức Phật đã dạy chắc chắn chúng ta sẽ có được kết quả tốt đẹp, không chỉ cho mình mà còn tốt đẹp cho chúng sinh vạn loại.

  1. Đoạn trừ bốn ác nghiệp (Tham, sân, si, sợ hãi)

Con người hiện hữu trên thế gian vì bị nghiệp chướng dàng buộc, lôi kéo mà nhân chính là bốn nghiệp phiền não làm cho ta trôi năn trong sinh tử, bất an trong hiện tại bốn ác nghiệp này luôn tiềm ẩn trong con người của mỗi chúng ta. Nếu bản thân chúng ta không nhận chân được một cách rõ ràng và đối trị nó thì sẽ là nạn nhân của nó, bị nó lôi kéo không ngừng và khổ đau vô hạn vì khi bốn ác nghiệp này khởi lên thì nó sẽ thiêu cháy tất cả nhân cách đạo đức, sự sáng suốt, mạng sống của chính chúng ta và những người khác, làm cuộc sống của chúng ta thống khổ bất an bởi:

Ai phản lại Chánh pháp,

Vì tham, sân, bố, si,

Thanh danh bị sứt mẻ

Như mặt trăng đêm khuyết.

Ai không phản Chánh pháp,

Vì tham, sân, bố, si,

Thanh danh được tròn đủ,

Như mặt trăng đêm đầy”[2]

Cho thấy con người không thể sống an lành được khi còn bốn phiền não đeo đẳng, xã hội sẽ không thể thái bình, thịnh trị khi con người còn đầy dãy sự tham lam, sân hận, si mê, sợ hãi. Vì tham con người sẵn sàng bán rẻ lương tâm, mua danh, đoạt lợi, ra sức tìm cầu, đâu tranh thậm chí là hại người thân để thỏa mãn lòng tham, bất chấp thủ đoạn. bởi :Tham là nhu cầu để đáp ứng những ham muốn bất tận của bản thân mà bất chấp đến những gì xung quanh mình từ tham tài vật, tham sắc dục, tham danh vọng, tiền bạc, nhà, xe, sắc đẹp, mạng sống, dục vọng cho đến sự nổi tiếng, uy quyền, chức vị… tham làm cho lí trí lu mờ, tình thân bị vứt bỏ qua một bên, làm con người quay cuồng điên đảo trong khổ đau, sầu não, tăm tối, thanh danh không còn giống như vầng trăng trong đêm bị khuyết không tròn vành.

Cũng vậy sân hận, thù ghét, nóng tính cùng là nguyên nhân không kém đưa con người vào lối sống hỗn tạp, có khi đưa con người vào đời sống tù tội, ăn năn, day dứt trong suốt kiếp người vì có khi sân do quyền lợi, tài vật, danh vọng, sắc dục, bản thân bị xâm phạm, có khi sân, tài vật, danh vọng, sắc dục không được hay dưới mức mong muốn, có khi sân do lợi, tài vật, danh vọng, sắc dục của người khác hơn mình mà mình nhẫn tâm mưu hại người có khi là tước đoạt mạng sống của họ khiến một giây sân hân cả đời hối hận an năn, trên môi khô héo nụ cười, cuộc sống thiếu sự lạnh mạnh không giống như hơi thở thiếu ôxi, chỉ một niệm sân khởi lên thôi thì muôn vàn công đưc đều bi đốt cháy.

Tuy nhiên tham và sân có thể dễ dàng đoạn tận nhưng si thì khó hơn và làm con người ta mê muội hơn, làm cho con người thiếu đi sự sáng suốt, không đủ khả năng để nhận ra sự thật với đạo lí tốt xấu của đời cũng như chính nội tâm và bản thân của mình, làm cho chúng ta đi lầm đường lạc lối, không phân biệt được chính tà hành động sai lầm v.v

Nếu tham làm con người hành động sai lầm lạc lối, sân làm đốt cháy tất cả công đức, si làm con người đi từ vô mình này đến vô minh khác thì sợ hãi làm con người không có một giây phút an ổn và khó có thể thành tựu được những điều mong muốn một con người có tâm sợ hãi luôn luôn bất an trong mọi vấn đề, trong mọi hoàn cảnh khó có được cuộc sống lành mạnh. Người có tâm sợ hãi luôn làm việc một cách nén lút, thậm thụt, vội vàng nên khó có được một sự chuẩn mực nhất định trong nội tâm cũng như hành động của mình và người nên rất dễ đến hành động sai lầm, thiếu xót và cuộc sống không có an lạc.

Tóm lại : lối sống chuẩn mực và lành mạnh  cho con người không gì hơn là bước đi nấc thang thứ hai bằng con đường từ bỏ bốn ác nghiệp, bốn ác nghiệp này là tâm lí đạo đức, là công thức chuẩn rất khoa học để nói nên một lộ trình tâm lí ở mỗi con người, từ tham dẫn đến sân, từ sân dẫn đến si, từ si dẫn đến sợ hãi từ bốn điều này đưa con người đến động cơ xấu biến con người thành ác, đây là một quy luật mà bất cứ ai trong chúng ta cũng không thể biện minh hay bác bỏ, nó là nhân xấu ác cũng là nguyên nhân nội tại và ngoại tại đưa con người vào trầm luân bể khổ thế nên mỗi con người muốn có cuộc sống bình yên như ý thì phải thực hành những gì đức Phật dã dạy trong kinh Ca Thi La Việt khi đó “ thanh danh được tròn đủ, như mặt trăng lên đầy”  cuộc sống thật sự an lạc, con người biết mở rộng vòng tay yêu thương, tình người được kết chặt bằng chất liệu của vô tham, vô sân, vô si và không sợ hãi, hiển nhiên tình yêu được chắp cánh một cuộc sống lành mạnh, chuẩn mực được hiển bày.

  1. Từ bỏ sáu nguyên nhân vung phí tài sản

Tài sản là vật bất ly thân đối với mỗi con người trong xã hội, tài sản không phải là tất cả, nhưng nó lại quyết định nhân cách và cuộc sống của mỗi con người, tài sản của mỗi người mỗi gia đình là tiêu chí để đánh giá nền kinh tế vĩ mô của một đất nước về mọi mặt như: kinh tế, chính trị, xã hội, phát triển như thế nào? Đất nước đó là đất nước phát triển hay chậm phát triển v.v… Bên cạnh đó nhìn vào tài sản dựa trên mức thu nhập bình quân đầu người chúng ta sẽ đánh giá được nền đạo đức chung của một gia đình, của một xã hội đó như thế nào? Một gia đình hay một đất nước có thu nhập tương đối bình quân và ổn định thì chăc hẳn đất nước đó có nền an ninh và kinh tế vững chắc, ít tệ nạn xã hội và những phần tử nhỏ trong xã hội ấy có lối sống an toàn chuẩn mực bởi không có sự phung phí tài sản như đức Phật dạy

Thế nào là không theo sáu nguyên nhân phung phí tài sản? Này Gia chủ tử, đam mê các loại rượu là nguyên nhân phung phí tài sản. Du hành đường phố phi thời là nguyên nhân phung phí tài sản. La cà đình đám hí viện là nguyên nhân phung phí tài sản. Ðam mê cờ bạc là nguyên nhân phung phí tài sản. Giao du ác hữu là nguyên nhân phung phí tài sản. Quen thói lười biếng là nguyên nhân phung phí tài sản.”[3]

Vì sao sáu điều trên là nguyên nhân phung phí tài sản và không phải là lối sống lành mạnh và chuẩn mực?

Như chúng ta đã biết đam mê rượu là một thảm họa không chỉ trên thế giới mà là thảm họa riêng đối với đất nước và con người Việt Nam, rượu là tệ nạn của cuộc sống nếu bản thân mỗi chúng ta không biết điều tiết, không nhận ra mặt trái của rượu, lạm dụng rượu thì cuộc sống của chúng ta sẽ bị hủy hoại, sức khỏe bị tàn phá, triết lý bình dị bị phá vỡ khi con người chỉ biết sáng say, chiều xỉn v.v… mặt khác đam mê rượu làm kinh tế bị phá sản, với một kẻ say thì là được gì cho bản thân, gia đình, cộng đồng và xã hội? Bởi lẽ nghiện ngập rượu sẽ làm : “Tài sản hiện tại bị tổn thất, đấu tranh tăng trưởng, bệnh tật dễ xâm nhập, thương tổn danh dự, để lộ âm tàng, và thứ sáu là trí lực tổn hại. Này Gia chủ tử, đam mê các loại rượu có sau nguy hiểm như vậy”[4]. uống rượu có sáu mối nguy hại như vậy nên chúng ta phải tránh xa nó nếu muốn có một cuộc sống khỏe mạnh, một gia đình hạnh phúc và một xã hội phồn vinh.

Không chỉ dừng lại ở rượu mà ngay cả khi chúng ta la cà du hành đường phố cũng làm cho tài sản bị vung phí, cuộc sống của bản thân và gia đình liên lụy: “Này Gia chủ tử, du hành đường phố phi thời có sáu nguy hiểm: Tự mình không được che chở hộ trì, vợ con không được che chở hộ trì, tài sản không được che chở hộ trì, bị tình nghi là tác giả các ác sự, nạn nhân các tin đồn thất thiệt, tự rước vào thân nhiều khổ não. Này Gia chủ tử, du hành đường phố phi thời có sáu nguy hiểm như vậy”, những mối nguy hiểm có thể làm cho con người mắc phải khi ra đường trong giờ giới nghiêm đều là những điều mà một con người nên tránh, trước là để có sự bình yên cho bản thân sau là bình yên cho gia đình và xã hội, không du hành phi thời tránh được những điều đáng tiếc xẩy ra về tính mạng cũng như tránh được những mối liên quan về pháp luật, không bị rơi vào vòng lao lí và bảo vệ được người vợ con và quan trọng hơn là xây dựng được hạnh phúc cho bản thân và một lối sống nguyên tắc cho chính mình và góp phần xây dựng nền trị an của xã hội bởi “một cánh én nhỏ sẽ góp phần làm nên mùa xuân ấm áp, một phần tử nhỏ trong một xã hội có khả năng chuyển hóa cả trăm con người để cùng có một cuộc sống ý nghĩa có ích cho đời”.

Thế nhưng xã hội luôn có những mặt trái và những cạm bẫy rình rập con người và sẵn sàng nghiến chặt khi con người đó lỡ chân hay có ý muốn thử mà giẫm chân lên nó, nó luôn chứa sự nguy hiểm khôn lường làm cho con người phải tốn thời gian tìm tới vui theo,tán tụng nó khiến con người bị mất thời gian, ảnh hưởng xấu tới nhân phẩm của bản thân, khi con người dành quá nhiều thời gian cho việc tìm những thú vui từ nó sẽ làm cuộc sống thiếu hụt vì ham mê nó mà con người không có thời gian trau dồi đạo đức, thương yêu gia đình, khiến kinh tế gia đình thiếu trươc hụt sau, mê đắm nó con người cũng sẽ bị sáu mối nguy hại chi phối như đưc Phật từng dạy: “Này Gia chủ tử, la cà đình đám hý viện có sáu nguy hiểm: Luôn luôn tìm xem chỗ nào có múa, chỗ nào có ca, chỗ nào có nhạc, chỗ nào có tán tụng, chỗ nào có nhạc tay, chỗ nào có trống. Này Gia chủ tử, la cà đình đám hý viện có sáu nguy hiểm như vậy”[5]

Tuy nhiên mỗi một sự đam mê không lành mạnh đều có những mối nguy hiển nhất định như đam mê cờ bạc: “Nếu thắng thì sanh oán thù, nếu thua thì tâm sanh sầu muộn, tài sản hiện tại bị tổn thất, tại hội trường (pháp đình) lời nói không hiệu lực, bằng hữu đồng liêu khinh miệt, vấn đề cưới gả không được tín nhiệm vì người đam mê cờ bạc không xứng để có vợ. Này Gia chủ tử, đam mê cờ bạc có sáu nguy hiểm như vậy

Bất cứ một sự đam mê nào cũng đều dẫn con người đến những mối nguy hại tương ứng dù cho đó là sự đam mê nào thì tất cả sự đam mê ấy đều là mặt trái của xã hội nên một người có lối sống lành mạnh, chuẩn mực, lý tưởng chắc chắn con người đó sẽ không đam mê cờ bạc bởi “cờ bạc là bác thằng bần, của nhà bán hết đưa chân vào cùm”. Nên mỗi chúng ta ngay từ bây giời khi chưa biết cờ bạc thì hãy tránh xa cờ bạc như tránh xa con bệnh và vi rút lây bệnh để cuộc sống của chúng ta được an lành bên gia đình, và được mọi người trong xã hội kính trọng nể vì.

Song để tránh được những điều trên chúng ta phải biết chọn bạn và có tiêu chí chọn bạn lành, không thân cận bạn ác để tránh các mối nguy hại như lời đức Phật dạy:

Này Gia chủ tử, thân cận các ác hữu có sáu nguy hiểm: Những kẻ cờ bạc, loạn hành, nghiện rượu, những kẻ trá ngụy, lường gạt, bạo động là những người bạn, là những thân hữu của người ấy. Này Gia chủ tử, thân cận ác hữu có sáu nguy hiểm như vậy[6].”  muốn cuộc sống của mình không bị nhiễm ô, không bị sa đọa thì bản thân chúng ta phải ý thức được trong việc thân cận người bạn có đủ đức hạnh để mình học tập, tránh xa bạn ác vi “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” dù cho bản chất chúng ta tốt có đạo đức nhưng sống trong một môi trường nhiễm ô thì khó có thể bảo đảm được cuộc sống của mình được tuân thủ theo đạo đức với một lối sống đúng mực, thân cận bạn cờ bạc, rượu chè, lường gạt … chúng ta nếu không nghiễm theo họ, làm những việc giống họ thì cũng bị họ làm liên lụy pháp luật và bị cuốn theo các mối nguy hiểm khôn lường.

Từ đam mê rượu chè, du hành đường phố phi thời… thân cận bạn ác đều hình thành nên một con người xa rời đời sống văn hóa hợp lẽ đời mà còn làm con người lười biếng và mối nguy hại của sự lười biếng:

Này Gia chủ tử, quen thói lười biếng có sáu nguy hiểm: “quá lạnh”, không làm việc; “quá nóng”, không làm việc; “quá trễ” không làm việc; “quá sớm”, không làm việc; “tôi đói quá”, không làm việc; “tôi quá no”, không làm việc. Trong khi những công việc phải làm lại không làm. Tài sản chưa có không xây dựng lên, tài sản có rồi bị tiêu thất. Này Gia chủ tử, quen thói lười biếng có sáu nguy hiểm như vậy. Thế Tôn thuyết giảng như vậy” ( thiếu dẫn chứng)

Lười biếng làm con người trì trệ, bỏ bê công việc, không tạo dựng được cơ ngơi cho mình mà còn làm cho tài sản bị tiêu tán bởi “ miệng ăn núi lở” gia sản có lớn, tiền của có nhiều mà lười biếng không biết tính toán, căn cơ, không chịu thương chịu khó làm ăn, buôn bán dẫu của có nhiều như núi thái sơn cũng bị tiêu tán và rơi vào cuộc sống ghèo khổ bần hàn, thậm chí là đê tiện, bê bối không thể có an toàn và ổn định được

Tóm lại: sáu điều đức Phật dạy trên không phải là yếu tố tôn giáo mang nét riêng biệt, ép buộc mà nó là con đường để dẫn đến sự xác định lối sống phù hợp tiêu chuẩn đời sống gia đình, xã hội, trong đó bạn bè là một yếu tồ quan trọng được đức Phật coi trọng được xem là môi trường hình thành nhân cách con người và đời sống cộng đồng cũng như kĩ năng chọn bạn trong cuộc sống ngõ hầu hoàn thiện lối sống lành mạnh và chuẩn mực của chính mình.

  1. Tiêu chuẩn chọn bạn

Học Thầy không tày học bạn hay ăn cơm có canh, tu hành có chúng là lời bậc cổ nhân đã dạy cho thấy bạn bè có ảnh hưởng rất lớn đối với đời sống của chúng ta, trong suốt quá trình chúng ta trưởng thành ngoài việc chúng ta học tập ở nhà trường, và xã hội thì việc chúng ta học tập ở chính người bạn của mình cũng rất quan trọng, bởi “tam nhân đồng hành tất hữu ngã sư yên – trong ba người cùng đi tất có một người là Thầy ta” cho thấy người bạn đối với chúng ta rất quan trọng, người bạn có thể làm cho ta tốt lên, cũng có thể làm cho ta xấu đi vì vậy hãy “ chọn bạn mà chơi”  và đức Phật khuyên cách chọn bạn

Này Gia chủ từ, có bốn hạng người phải xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Người vật gì cũng lấy phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; người chỉ biết nói giỏi phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; người khéo nịnh hót phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; người tiêu pha xa xỉ phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp người vật gì cũng lấy phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Người vật gì cũng lấy, cho ít xin nhiều, vì sợ mà làm, làm vì mưu lợi cho mình. Này Gia chủ tử, như vậy là bốn trường hợp người vật gì cũng lấy phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người chỉ biết nói giỏi phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Tỏ lộ thân tình việc đã qua; tỏ lộ thân tình việc chưa đến; mua chuộc cảm tình bằng sáo ngữ; khi có công việc, tự tỏ sự bất lực của mình. Này Gia chủ tử, như vậy là bốn trường hợp, người chỉ biết nói giỏi phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

. Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, kẻ nịnh hót phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Ðồng ý các việc ác; không đồng ý các việc thiện; trước mặt tán thán; sau lưng chỉ trích. Này Gia chủ tử, như vậy là bốn trường hợp kẻ nịnh hót phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người tiêu pha xa xỉ phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Là bạn khi mình đam mê các loại rượu; là bạn khi mình du hành đường phố phi thời; là bạn khi mình la cà đình đám hý viện; là bạn khi mình đam mê cờ bạc. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người tiêu pha xa xỉ phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn”. ( thiếu dẫn chứng)

Những hạng bạn trên là những người chỉ lợi dụng chúng ta hay vì mưu lợi bản thân mà kết bạn với ta vì vậy chúng ta không nên thân cận và không nên xem là bạn vì thân cận chúng ta sẽ đánh mất bản thân mình, phá vỡ quy luật sống của mình và hiển nhiên do sự tiếp cận lâu ngày chúng ta sẽ bị thói hư, tật xấu của người bạn ta đang chơi tiêm nhiễm, làm cho ta tiêu tán tài sản, tan nát gia đình, nói hay làm dở, a dua nịnh bợ mất đi niềm tin đối với gia đình và xã hội, trở thành một phần tử xấu, một gánh nặng của gia đình, rất dễ đi vào con dường tệ nạn của xã hội như nghiện ngập, hút trích, mại dâm, ma túy v.v… nên mỗi chúng ta khi chơi bạn cần phải thân cận những người mà được xem là bạn như:

“Này Gia chủ tử, bốn loại bạn này phải được xem là bạn chân thật: Người bạn giúp đỡ phải được xem là bạn chân thật; người bạn chung thủy trong khổ cũng như trong vui phải được xem là bạn chân thật; người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là bạn chân thật; người bạn có lòng thương tưởng phải được xem là bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn giúp đỡ phải được xem là bạn chân thật: Che chở cho bạn khi bạn vô ý phóng dật, che chở của cải cho bạn khi bạn vô ý phóng dật, là chỗ nương tựa cho bạn khi bạn sợ hãi, khi bạn có công việc sẽ giúp đỡ cho bạn của cải gấp hai lần những gì bạn thiếu. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn giúp đỡ phải được xem là người bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn chung thủy trong khổ cũng như trong vui phải được xem là người bạn chân thật: Nói cho bạn biết điều bí mật của mình; giữ gìn kín điều bí mật của bạn; không bỏ bạn khi bạn gặp khó khăn; dám hy sinh thân mạng vì bạn. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn chung thủy trong khổ cũng như trong vui phải được xem là người bạn chân thật.

 Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là người bạn chân thật: Ngăn chận bạn không làm điều ác; khuyến khích bạn làm điều thiện; cho bạn nghe điều bạn chưa nghe; cho bạn biết con đường lên cõi chư Thiên. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là người bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn thương tưởng phải được xem là người bạn chân thật: Không hoan hỷ khi bạn gặp hoạn nạn; hoan hỷ khi bạn gặp may mắn; ngăn chận những ai nói xấu bạn; khuyến khích những ai tán thán bạn. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn thương tưởng phải được xem là người bạn chân thật” ( thiếu dẫn chứng)

Những người bạn này là những người bạn có trí tuệ, có thể xem như bậc Thầy trong cuộc sống của chúng ta, giúp đỡ, hướng dẫn ta sống trong lẽ phải, trong khuôn phép đạo đức, là nơi an ổn khi ta cần giúp đỡ, là người sãn sàng hy sinh mạng sống để giúp ta khi ta khó khăn, nguy cấp, khuyên ta những điêu lợi ích trong cuộc sống nhằm làm lợi ích cho bản thân và xã hội, luôn thương ta như người thân trong gia đình, đây là những người bạn mà chúng ta cần tôn trọng, quý kính và gần gũi để học hỏi nhân cách, đạo đức của họ làm vốn liếng và kinh nghiệm sống cho mình, cho người ngõ hầu xây dựng một xã hội văn minh- giầu đẹp với những con người biết sống, biết làm người, biết hy sinh hạnh phúc của mình cho người và đem lại cho người xung quanh lối sống lành mạnh, chuẩn mực.

Tuy nhiên với những hạng bạn xấu chúng ta cũng không nên coi rẻ, khinh miệt họ, mà chúng ta và cộng đồng hãy giúp đỡ họ, đừng quay lưng lại với họ, mà hãy chia sẻ với họ để họ hiểu ra lẽ sống ở đời cần phải có tình thương, cần phải có cuộc sống chân thật trên nền tảng chân thật, phải hy sinh những cái mình có cho một ai đó nếu người ấy cần, giúp họ nở trên môi nụ cười thân ái, hỷ xả, bao dung, vị tha nụ cười vì nhân loại, nụ cười vì hạnh phúc bá nhân. Bởi họ cũng là một công dân, một con người có ích cho xã hội, nếu họ tốt lên thì họ sẽ là phần tử nhỏ có ích cho việc xây dựng xã hội lành mạnh, chuẩn mực, nếu họ xấu sẽ làm xã hội đi xuống, bởi lẽ đó mỗi chúng ta sống trong một cộng đồng, trong một xã hội con người thì hãy vì tình người giúp đỡ nhau đề vòng tay thân tình thêm kết chặt, vòng tay đệ huynh thêm rộng lớn, vòng tay bạn hữu bền vững, thánh thiện hơn vì “người với người sống để yêu thương”.

  1. Hài hòa các mối quan hệ xã hội

5.1.         Gia đình

Gia đình là một tế bào của xã hội, gia đình là một xã hội thu nhỏ, trong đó mỗi thành viên trong gia đình là một thành viên nhỏ trong một xã hội lớn, một gia đình mẫu mực với những thành viên biết sống cho cộng đồng, biết tuân thủ đạo đức, phép tắc, sống một cuộc sống đứng đắn, chuẩn mực, một lối sống nề nếp chắc chắn mỗi thành viên trong gia đình ấy đã và đang thực hiện một nối sống đầy trách nhiệm và thực hiện đúng bổn phận của mình và biết làm hài hòa mối quan hệ trong gia đình  nên khi nói về mối quan hệ trong gia đình đức Phật dạy:

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người con phải phụng dưỡng cha mẹ như phương Ðông: “Ðược nuôi dưỡng, tôi sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ; tôi sẽ làm bổn phận đối với cha mẹ; tôi sẽ gìn giữ gia đình và truyền thống; tôi bảo vệ tài sản thừa tự; tôi sẽ làm tang lễ khi cha mẹ qua đời”. Này Gia chủ tử, được con phụng dưỡng như phương Ðông, theo năm cách như vậy, cha mẹ có lòng thương tưởng đến con theo năm cách: Ngăn chận con làm điều ác; khuyến khích con làm điều thiện; dạy con nghề nghiệp, cưới vợ xứng đáng cho con; đúng thời trao của thừa tự cho con.

Này Gia chủ tử, như vậy là cha mẹ được con phụng dưỡng như phương Ðông theo năm cách và cha mẹ có lòng thương tưởng con theo năm cách. Như vậy phương Ðông được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi…

…Này Gia chủ tử, có năm cách, người chồng phải đối xử với vợ như phương Tây: Kính trọng vợ, không bất kính đối với vợ; trung thành với vợ; giao quyền hành cho vợ; sắm đồ nữ trang với vợ; Này Gia chủ tử, được chồng đối xử như phương Tây theo năm cách như vậy, người vợ có lòng thương tưởng chồng theo năm cách: Thi hành tốt đẹp bổn phận của mình; khéo tiếp đón bà con; trung thành với chồng; khéo gìn giữ tài sản của chồng; khéo léo và nhanh nhẹn làm mọi công việc.

Này Gia chủ, người vợ được người chồng đối xử như phương Tây theo năm cách và người vợ có lòng thương tưởng chồng theo năm cách. Như vậy phương Tây được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.”( thiếu dẫn chứng)

Khi các mối quan hệ trong gia đình được hài hòa bằng những cử chỉ, trách nhiệm như con đối với cha mẹ hiếu thuận, phụng dưỡng cha mẹ lúc khỏe mạnh cũng như ốm đau, không làm cha mẹ buồn lòng, những gì cha mẹ không thích thì không nên làm, những gì cha mẹ thích thì cố gắng làm để cha mẹ vui lòng (việc không trái luân thường đạo lý thì nên làm và ngược lại không lên làm) giữ gì nề nếp gia phong, đông ấp lạnh, hạ quạt lồng thuận thảo với cha mẹ, gìn giữ tài sản của cha mẹ cũng như của mình dù giầu sang cũng như nghèo khó v.v…. cha mẹ đối với con phải yêu thương hết mực, dạy cho lẽ sống làm người, lẽ sống ở đời, tránh xa tệ nạn xã hội, cho con cái tất cả những gì có thể, không lên ngựa xuống xe mà bỏ con đói khát chịu bề lang thang, không được dư giả bạc vàng bỏ con khốn khổ cơ hàn lều tranh, đối với trai gái cha mẹ đều phải dạy giữ thuần nết na, dạy khắp hết việc nhà, dựng vợ gả chồng vào nơi xứng đáng. Khi được cha mẹ dựng vợ gả chồng thì người vợ cũng như người chồng phải biết yêu thương, chung thủy, tôn trọng chồng, gia đình chồng, tôn trọng vợ, gia đình vợ, không thiên lệch bên vợ hay chồng mà bỏ bê bên còn lại, biết quan tâm, yêu thương, chăm sóc lẫn nhau trong mọi hoàn cảnh  v.v… một gia đình như vậy sẽ là một gia đình văn hóa, mẫu mực trong xã hội khiến mỗi thành viên trong gia đình đều được hưởng một cuộc sống gia đình đúng nghĩa, một cuộc sống bình an và đương nhiên xã hội sẽ bình an. Nếu trên thế gian tất cả nhà nhà đều làm được như vậy thì thế giới bình an kéo theo mọi thứ bình an và sẽ hướng con người ở mọi tầng lớp trong xã hội vào một lối sống lành mạnh, chuẩn mực, tránh được mọi sự va chạm trong gia đình và không bị người khác phá vỡ gia đình mình, không có những luồng quan hệ bất chính từ người vợ hay người chồng, con cái cũng thửa hưởng nền đạo đức từ ông bà, cha mẹ mình mà sống xứng đáng là con hiền, cháu thảo, góp phần xây dựng một xã hội văn hóa bời chính những con người văn hóa.

5.2.         Xã hội

Xã hội có nhiều mối nguy hại hơn khi bản thân chúng ta không biết sống, không biết ứng xử đúng mực, phải phép và làm chúng ta dễ bị sa đọa vào những chốn không lành mạnh, rời xa vòng tay cha mẹ là chúng ta ở trong vòng tay xã hội và người dạy cho chúng ta bước đi đầu tiên là cha mẹ để chúng ta bước vào đời vững chắc thì người dìu dắt, dạy dỗ ta nét chữ đầu tiên là thầy cô, những người biến ước mơ của ta thành sự thật, đưa ta đến đỉnh cao của tri thức, thành công của tương lai, đó không phải là những ông bà tiên trong chuyện cổ tích phù phép cho ta đạt được ước mơ mà đó là những ông bà tiên bước ra từ đời thường với những trang giáo án trên tay, với những bụi phấn phủ trắng mái tóc với một ước muốn “ trăm năm trồng người và ươm mầm trí tuệ” xây dựng đất nước giầu đẹp, văn minh.

Bên cạnh đó sự thành đạt của của chúng ta không thể không có những người bạn tốt tương trợ giúp đỡ khi chúng ta cần một lời chia sẻ, một lời động viên hay một bờ vai để tựa khi ta vấp ngã, thất bại, hay thành công thì bạn luôn bên ta, khuyên bảo ta khi ta phóng túng không rời xa khi ta khó khăn, phá sản những người bạn như vậy ta cần phải biết ơn, tôn trọng và nể vì vì chính những người bạn này tạo sự thành công cho ta, giúp ta có lối sống tốt và lành mạnh , chuẩn mực nên chúng ta phải biết hài hòa các mối quan hệ giữa bạn bè và thầy cô những con người đã cấu thành sự nghiệp cho ta bằng cách:

Ðứng dậy để chào, hầu hạ thầy, hăng hái học tập, tự phục vụ thầy, chú tâm học hỏi nghề nghiệp. Này Gia chủ tử, được đệ tử phụng dưỡng như phương Nam theo năm cách như vậy, các bậc sư trưởng có lòng thương tưởng đến các đệ tử theo năm cách: Huấn luyện đệ tử những gì mình đã được khéo huấn luyến; dạy cho bảo trì những gì mình được khéo bảo trì; dạy cho thuần thục các nghề nghiệp; khen đệ tử với các bạn bè quen thuộc; bảo đảm nghề nghiệp cho đệ tử về mọi mặt”.

“…Bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự, không lường gạt. Này Gia chủ tử, được vị thiện nam tử đối xử như phương Bắc theo năm cách như vậy, bạn bè có lòng thương kính vị thiện nam tử theo năm cách: Che chở nếu vị thiện nam tử phóng túng; bảo trì tài sản của vị thiện nam tử nếu vị này phóng túng; trở thành chỗ nương tựa khi vị thiện nam tử gặp nguy hiểm; không tránh xa khi vị thiện nam tử gặp khó khăn; kính trọng gia đình của vị thiện nam tử”.

Qua đó cho thấy một người muốn có lối sống đúng mực, lành mạnh thì con người đó phải biết dung hòa các mối quan hệ dù mối quan hệ đó là mối quan hệ nào hay với bất kì ai không kể là người đã dạy mình, giúp đỡ mình, đồng trang lứa, hay bề trên mình phải kính trọng mà đối vơi những người ăn, kẻ ở ta cũng phải có mối quan hệ hài hòa, đúng mực, không nên lợi dụng sức lao động của họ để làm lợi cho mình, lo cho họ ăn uống đầy đủ để bảo đảm sức khỏe cho họ, cấp phát tiền lương đầy đủ, xứng đáng để họ có khả năng chăm lo cuộc sống cho người thân của họ, coi họ như người thân mà chăm sóc họ khi họ ốm đau, bệnh hoạn, cho họ thời gian riêng sau những ngày lao động mệt mỏi bằng cách cắt ngày phép cho họ v.v… tôn trọng họ như tôn trọng chính mình,phải luôn nghĩ rằng do phước báo nhiều đời nên ta được thành đạt có chức quyền những sự thành đạt của ta hôm nay cũng có công sức của nhũng người nô bộc tận tâm và trung thành.

Đối với người nô bộc phải làm đúng phận sự của mình, ngủ sau, dậy trước, trung thành, bằng lòng, đem danh tiếng tốt cho chủ, như vậy sẽ được che chở, an ổn, thoát khỏi những sợ hãi về mọi mặt trong cuộc sống.

Này Gia chủ tử, có năm cách một vị Thánh chủ nhân đối xử với hạng nô bộc như phương Dưới: Giao việc đúng theo sức lực của họ; lo cho họ ăn uống và tiền lương; điều trị cho họ khi bệnh hoạn; chia xẻ các mỹ vị đặc biệt cho họ; thỉnh thoảng cho họ nghỉ phép. Này Gia chủ tử, các hàng nô bộc được Thánh chủ nhân đối xử như phương Dưới với năm cách như kia, có lòng thương tưởng đối với vị chủ nhân theo năm cách như sau: Dậy trước khi chủ dậy; đi ngủ sau chủ; tự bằng lòng với các vật đã cho; khéo làm các công việc; đem danh tiếng tốt đẹp cho chủ.

Này Gia chủ tử, các hàng nô bộc được vị Thánh chủ nhân đối xử như phương Dưới với năm cách, có lòng thương tưởng đối với Thánh chủ nhân theo năm cách. Như vậy phương Dưới được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi”. (thiếu dẫn chứng)

Không chỉ hài hòa các mối quan hệ trên mà một con người muốn xây dựng một lối sống thật sự lành mạnh, chuẩn mực đúng nghĩa ngoài việc làm hài hòa các mối quan hệ với mọi người xung quanh như trên thì còn phải biết tu phước, cúng dàng cung kính những bậc Thầy xuất gia để hoàn thiện bản thân.

Này Gia chủ tử, có năm cách vị thiện nam tử đối xử với các vị Sa-môn, Bà-la-môn như phương Trên: Có lòng từ trong hành động về thân; có lòng từ trong hành động về khẩu; có lòng từ trong hành động về ý; mở rộng cửa để đón các vị ấy; cúng dường các vị ấy các vật dụng cần thiết. Này Gia chủ tử, các vị Bà-la-môn, Sa-môn được vị thiện nam tử đối xử như phương Trên theo năm cách như vậy, có lòng thương tưởng vị thiện nam tử ấy theo năm cách sau đây: Ngăn họ không làm điều ác; khuyến khích họ làm điều thiện; thương xót họ với tâm từ bi, dạy họ những điều chưa nghe; làm cho thanh tịnh điều đã được nghe; chỉ bày con đường đưa đến cõi Trời.

Này Gia chủ tử, các vị Sa-môn, Bà-la-môn được thiện nam tử đối xử như phương Trên với năm cách, và các vị Sa-môn, Bà-la-môn có lòng thương tưởng vị thiện nam tử theo năm cách. Như vậy phương Trên được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi”. (thiếu dẫn chứng)

Nhờ sự cung kính cúng dàng đối với các vị Thầy mà ta được nghe pháp, được biết những điều chưa biết, được nghe những điều chưa nghe, thành tựu tâm từ bi, đức bố thí cho mình làm nhân đi vào dòng Thánh nhờ được nghe các vị Thầy nói chính pháp khuyên lánh điều ác, làm các việc lành chỉ bầy con đường đưa tới cõi lành và được che chở được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Tóm lại: hài hòa các mối quan hệ trong cuộc sống gia đình và xã hội, giúp con người được chở che, được trở thành an ổn và thoát khỏi sự sợ hãi. Đây cũng chính là một trong những điều mà con người cần xây dựng để có lối lành mạnh, chuẩn mực cà về thân lẫn tâm.

5.3.         Quốc tế dân sinh

Sở dĩ chúng ta chậm phát triển về mọi mặt là do chúng ta bị cài đặtt bời những tư tưởng của thế hệ đi trước, những tư duy lạc hậu, cổ hủ không còn phù hợp với một xã hội hiện đại phù hợp với nền công nghiệp hòa hiện đại hóa của đất nước phù hợp với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” tiến bước vững chắc lên chủ nghĩa xã hội, Theo quan điểm của Đảng ta những đức tính của con người Việt Nam cần phải xây dựng, phát triển phẩm chất đạo đức trong sáng, phấn đấu vì độc lập dân tộc, vì Chủ nghĩa xã hội.

Những đức tính đó của con người mới không chỉ nhằm xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội mà còn nhằm tạo ra một nguồn lực mạnh mẽ, bền vững cho công cuộc xây dựng đất nước thời kỳ, hội nhập quốc tế. Vì vậy, để xây dựng đạo đức lối sống của con người chúng ta phải đặc biệt, bồi dưỡng các giá trị văn hóa lý tưởng sống, năng lực trí tuệ, đạo đức. Xây dựng Lý tưởng sống; Năng lực trí tuệ; Vẻ đẹp đạo đức; Bản lĩnh văn hóa, trở thành nền tảng nhân cách vững chắc của con người để xây dựng và vun đắp những giá trị truyền thống tốt đẹp trong đời sống xã hội. Thiết nghĩ, để làm được điều đó cần phải có sự đồng thuận trong nhận thức và hành động của mỗi cá nhân và cộng đồng xã hội bằng cách thực hiện đường lối chính sách của trung Ương Đảng và nhà nước ban hành, đồng thời biết kết hợp Đạo Pháp và Dân Tộc, một mặt xây dựng đời sống kinh tế xã hội theo con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và toàn cầu hóa phù hợp với đạo đức con người nhằm phát triển nền kinh tế của đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hôi, một mặt áp dụng giáo lý Phật giáo vào trong cuộc sống mà diển hình là Kinh Ca Thi La Việt để xây dựng một đời sống lành mạnh, chuẩn mực như đã được trình bày trên, sự kết hợp giữa Đạo Pháp và dân tộc chính là con đường gần nhất để xây dựng nền tảng đạo đức cho con người, giúp con người vừa tu tập hoàn thiện bản thân về mọi mặt vừa thực hiện chính sách cũng như pháp luật của nhà nước giúp con người trở thành một người Phật từ thuần thành, một người công dân tốt có ích cho xã hội.

Nếu tất cả các cơ quan ban nghành, đoàn thể, các cấp lãnh đạo chính quyền, các tầng lớp nhân dân đều một lòng chung tay góp sức cung Đảng Và nhà nước chấp hành tốt những gì đã ban hành và kết hợp với lối sống lành mạnh, chuẩn mực như đức Phật đã dạy trong Kinh Ca Thi La Việt , chắc chắn đât nước Việt Nam sẽ ngang bằng các quốc gia trên thế giới về mọi mặt và có một nền kinh tế phát triển, vững chắc, một nền đạo đức chuẩn mực, xây dựng lên những tế bào khỏe mạnh tạo lên một xã hội hòn toàn khỏe mạnh.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. KẾT LUẬN

Lối sống lành mạnh, chuẩn mực qua kinh Giáo Thọ Ca Thi La Việt là một lối sống tốt đẹp mà mỗi con người cần hướng tới để hoàn thiện nhân cách, đạo đức và trách hiệm của mình đối với gia đình, xã hội, đồng thời là bức thông điệp mà đức Thế tôn muốn gửi gắm nhắc nhở con người phải biết từ bỏ bốn phiền não, bốn ác nghiệp để xây dựng lòng từ bi, tạo dựng chất liệu sống đem lại hạnh phúc cho mình và cho người, hợp thời khuyên mọi người phải biết dung hòa các mối quan hệ xã hội để lối kết tình yêu giữa con người với con người, chúng tay xây dựng một xã hội hòa hợp, đoàn kết trên tinh thần tương thân, tương ái, trên sự thấu hiểu giũa con người với con người, trên trách nhiệm và tình thương của con người và mối quan hệ với chính nó. Giúp con người dựng đứng lại những gì bị quăng xuống, phơi bầy ra những gì bị kìm kẹp, chỉ đường cho con người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Là khuôn thước đạo đức chuẩn mực cho con người tu tập, hướng thiện đạt được cuộc sống an lạc trong tâm thức, chuẩn mực trong nếp sống.

Vì vậy mỗi chúng ta những người đang kế thừa pháp bảo của Như Lai, kế bước chân Ngài dắt dìu sinh chúng cần áp dụng bài kinh này vào trong việc giảng dạy và hoằng pháp của mình, đưa bài pháp này đến với đông đảo Phật tử và quần chúng để họ hiểu được thế nào là lối sống chuẩn mực, lành mạnh và cần thực hiện những gì để đạt được cuộc sống như vậy là trách nhiệm của những vị Tăng Ni trẻ như chúng ta, để chung tay cùng giáo hội, cùng Đảng và nhà nước xây dựng một xã hội phát triển, lành mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, chung tay cùng các cơ quan ban nghành đoàn thể loại trừ những tệ nạn xã hội, kiến tạo lên những con người đạo đức với nhũng phẩm chất đạo đức tốt đẹp nhất, hướng con người đến cuộc sống hướng thượng, an lạc.

 

 

 

 

 

 

 

 

THƯ MỤC THAM KHẢO

HT Thích Minh châu dịch, Trường Bộ Kinh, phẩm Giáo Thọ Thi Ca La Việt, , NXB Tôn giáo 1991, Viện Nghiên cứu Phật họcViệt Nam,

HT Thích Minh Châu dịch ,Tăng Chi Bộ I  chương 2 phẩm tâm thăng bằng , phần đất, Viện nghiên cứu Phật Học Việt Nam ấn hành 1996.

HT Thích Hành Trụ, Sa Di Luật Giải, , NXB Tôn giáo, PL 2547-2003

 

 

 

[1] Thích Minh Châu, Kinh Trường Bộ 2, phẩm 31 Giáo Thọ Ca Thi La Việt, tr 531.

[2] S đ d, tr 532

[3] S đ d  tr 533

[4] S đ d, tr 533

[5] S đ d, tr 533.

[6] S đ d, tr 543

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s